Muzeum Regionalne im. Stanisława Sankowskiego w Radomsku to placówka, która od ponad pół wieku dokumentuje historię miasta i okolic – od pradziejów po czasy współczesne. Mieści się w zabytkowym ratuszu z 1859 roku, a jego zbiory obejmują zarówno archeologię, historię, etnografię, jak i sztukę. Co wyróżnia to miejsce, to fakt, że oprócz głównego budynku można zwiedzić dawny areszt miejski na dziedzińcu oraz Zagrodę Tatarską na obrzeżach miasta.
- bogate zbiory archeologiczne
- wystawy o PRL
- dawne areszt miejskiego
- piękne stroje ludowe
- galeria sztuki współczesnej
Historia muzeum i budynek ratusza
Muzeum powstało w lipcu 1970 roku, choć pomysł na taką placówkę w Radomsku krążył już w okresie międzywojennym. Swoją siedzibę znalazło w eklektycznym budynku ratusza, który wzniesiono według projektu Orłowskiego – budowniczego powiatu piotrkowskiego. W latach 1923-1924 ratusz przeszedł rozbudowę na podstawie planów miejskiego architekta Włodzimierza Muchy.
Patronem muzeum od 2008 roku jest Stanisław Sankowski – historyk i badacz tych ziem, którego gabinet można zobaczyć w jednej z sal. Sam budynek jest przyjazny dla osób niepełnosprawnych, co nie zawsze jest standardem w zabytkowych obiektach.
Ratusz w Radomsku służył jako siedziba władz miejskich przez ponad sto lat, zanim stał się domem dla zbiorów muzealnych. Dziś jego wnętrza kryją eksponaty liczące sobie nawet kilka tysięcy lat.
Co zobaczysz w muzeum – stałe ekspozycje
Ekspozycja archeologiczna „Pradzieje ziemi radomszczańskiej” pokazuje najstarsze ślady obecności człowieka w regionie. Wśród eksponatów znajdują się prymitywne narzędzia z epoki kamienia, które służyły lokalnej ludności podczas polowań, a także gliniane naczynia, naszyjniki, bransolety, zapinki i okucia. To materiał dla tych, którzy lubią wyobrażać sobie, jak wyglądało życie tysięce lat temu.
Dział historyczny dzieli się na kilka części. Wystawa „Z dziejów miasta Radomska” przedstawia rozwój miasta na przestrzeni wieków. Można tu zobaczyć pamiątki związane z powstaniami narodowowyzwoleńczymi – szable, tasaki bojowe, muszkiety. Ciekawsza dla wielu osób może być jednak ekspozycja „Powojenne Radomsko 1945-1989. Opowieść o PRL”, która przybliża życie codzienne w czasach komunistycznych.
Wystawa etnograficzna „Życie wsi radomszczańskiej na przełomie XIX i XX wieku” to prawdziwa gratka dla miłośników kultury ludowej. Pięknie zdobione kolorowe stroje ludowe, tkaniny, obrazy i figury świętych, a także maszyny rolnicze i tkackie oraz naczynia z ówczesnych gospodarstw domowych tworzą kompletny obraz dawnej wsi.
W dziale malarstwa zgromadzono prace znanych polskich artystów – Teodora Axentowicza, Wojciecha Weissa, Wincentego Wodzianowskiego czy Józefa Simmlera. Od 2003 roku działa też Galeria Muzeum, która organizuje wystawy sztuki współczesnej i promuje lokalnych twórców.
Dawny areszt miejski – wystawa o okupacji
Na dziedzińcu muzeum stoi zabytkowy budynek dawnego aresztu miejskiego, w którym urządzono stałą wystawę „W okupowanym Radomsku”. Sale, a właściwie cele, przystosowano do prezentacji archiwaliów i muzealiów związanych z II wojną światową i niemiecką okupacją w mieście.
Wystawa podzielona jest na pięć części. Na parterze umieszczono materiały dotyczące wybuchu wojny i pobytu Niemców w Radomsku. To jedno z tych miejsc, które pokazują lokalną perspektywę wielkich historycznych wydarzeń – nie z podręcznika, ale przez pryzmat konkretnego miasta i jego mieszkańców.
Zwiedzanie dawnego aresztu to specyficzne doświadczenie – autentyczne cele więzienne tworzą klimat, którego nie da się odtworzyć w zwykłej sali wystawowej.
Zagroda Tatarska – skansen na obrzeżach miasta
Do muzeum należy także Zagroda Tatarska przy ul. Częstochowskiej 9 w Stobiecku Miejskim. Obiekt jest czynny głównie w okresie letnim z okazji wystaw, koncertów i warsztatów. Zwiedzanie możliwe jest po uprzednim umówieniu się telefonicznie lub mailowo – warto to zaplanować z wyprzedzeniem.
Latem muzeum organizuje tam różne wydarzenia, w tym warsztaty dla dzieci i młodzieży. W ramach programu „Lato w Muzeum i Zagrodzie” odbywają się zajęcia plastyczne, warsztaty rzemieślnicze czy spotkania poświęcone tradycyjnym ziołom i roślinom uprawnym regionu radomszczańskiego.
Dla kogo to miejsce i ile czasu przeznaczyć
Muzeum sprawdzi się przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią regionalną i kulturą ludową. Rodziny z dziećmi znajdą tu coś dla siebie, zwłaszcza jeśli dzieci lubią oglądać stare przedmioty i słuchać opowieści o dawnych czasach. Lekcje muzealne dla grup szkolnych są dostępne w cenie 25 złotych za grupę do 30 osób.
Miłośnicy sztuki docenią dział malarstwa i wystawy w Galerii Muzeum. Osoby starsze, które pamiętają czasy PRL-u, z pewnością z zainteresowaniem obejrzą ekspozycję o powojennym Radomsku.
Na spokojne zwiedzanie głównego budynku warto przeznaczyć około godziny do półtorej. Jeśli chce się dokładnie obejrzeć wszystkie sale, w tym dawny areszt na dziedzińcu, lepiej zarezerwować dwie godziny. Dostępny jest przewodnik w cenie 10 złotych za grupę – warto z niego skorzystać, bo kontekst i opowieści znacznie wzbogacają wrażenia ze zwiedzania.
Działalność edukacyjna i kulturalna
Muzeum to nie tylko wystawy. W salach muzealnych odbywają się koncerty, wieczory poetyckie, prezentowane są małe formy teatralne. Organizowane są też spacery historyczne po mieście, konkursy, spotkania autorskie. Przy muzeum działa biblioteka licząca 5000 woluminów oraz archiwum historyczne z 3000 dokumentów – korzystają z nich nie tylko pracownicy, ale też uczniowie, studenci, nauczyciele i dziennikarze.
Działa tu również Towarzystwo Przyjaciół Muzeum oraz Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Radomsku. Muzeum realizuje różne projekty edukacyjne, często dofinansowane przez powiat, jak na przykład „Od pola do apteczki. Rośliny uprawne i zioła w tradycji regionu radomszczańskiego”.
Muzeum gromadzi 3000 dokumentów archiwalnych, w tym listy, plany, druki ulotne i fotografie – prawdziwa skarbnica dla badaczy lokalnej historii.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Muzeum jest otwarte od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00 oraz w niedzielę od 10:00 do 18:00. W soboty placówka jest nieczynna, co warto wziąć pod uwagę planując wizytę. W niedzielę obowiązuje wstęp wolny, co jest dobrą opcją dla osób, które chcą zwiedzić muzeum bez ponoszenia kosztów.
Cennik biletów:
- Bilet normalny – 6 zł
- Bilet ulgowy – 3 zł
- Przewodnik – 10 zł za grupę
- Lekcja muzealna – 25 zł za grupę do 30 osób
- Niedziela – wstęp wolny
Muzeum znajduje się przy ul. Narutowicza 1 w centrum Radomska, w budynku ratusza, który trudno przeoczyć. Dojazd samochodem nie stanowi problemu – w okolicy są miejsca parkingowe. Jeśli ktoś przyjeżdża komunikacją publiczną, centrum miasta jest dobrze skomunikowane autobusami.
Kontakt: telefon 44 683 56 51, email [email protected]. Przed wizytą w Zagrodzie Tatarskiej koniecznie trzeba umówić się telefonicznie lub mailowo, bo obiekt nie jest otwarty na co dzień.
Radomsko leży przy drodze krajowej nr 91 łączącej Gdańsk z Katowicami, więc dojazd z większych miast jest stosunkowo prosty. Z Łodzi to około godziny jazdy, z Częstochowy podobnie. Muzeum można połączyć z wizytą w innych atrakcjach miasta lub okolicy – w Radomsku zachowało się kilka ciekawych zabytków architektury.