Na skraju gigantycznej odkrywki węgla brunatnego, w małej miejscowości Kleszczów koło Bełchatowa, znajduje się taras widokowy oferujący rzadki w Polsce widok – panoramę na jedną z największych kopalni odkrywkowych w Europie. To miejsce, gdzie można stanąć nad przepaścią głęboką na ponad 300 metrów i zobaczyć coś, co przypomina raczej księżycowy krajobraz niż środkową Polskę. Z tarasu rozpościera się widok na rozległe wyrobisko, gigantyczne maszyny wyglądające z tej odległości jak zabawki oraz kominy Elektrowni Bełchatów – największej na świecie elektrowni opaganej węglem brunatnym.
- widok na największą kopalnię w Europie
- unikalny krajobraz przypominający Księżyc
- gigantyczne maszyny w miniaturowej perspektywie
- informacyjne tablice o historii eksploatacji
- możliwość obserwacji pracy kopalni z bliska
Największa dziura w Polsce – co można zobaczyć z tarasu
Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów to przedsięwzięcie trudne do wyobrażenia bez zobaczenia na własne oczy. Odkrywka ma powierzchnię porównywalną do około 5000 boisk piłkarskich, a jej głębokość przekracza 300 metrów. Stojąc na tarasie widokowym w Kleszczowie, można obserwować poszczególne poziomy eksploatacyjne oraz zwałowisko wewnętrzne.
W dole widać koparki węglowe i nakładowe, zwałowarki oraz serpentyny przenośników taśmowych transportujących węgiel do pobliskiej elektrowni. Z tej perspektywy wszystko wydaje się miniaturowe, choć w rzeczywistości każda z tych maszyn ma rozmiary wielopiętrowego budynku. W oddali, w odległości około 4 kilometrów w linii prostej, górują kominy Elektrowni Bełchatów o mocy 5298 MW, co stanowi blisko 19% mocy zainstalowanej w polskiej energetyce zawodowej.
Na tarasie znajdują się tablice informacyjne pokazujące przebieg eksploatacji węglowych złóż oraz historię powstania elektrowni. Dzięki nim można lepiej zrozumieć skalę całego przedsięwzięcia i sposób funkcjonowania kopalni odkrywkowej.
Pokłady węgla brunatnego odkryte w 1960 roku ciągną się na długości 25 kilometrów w linii Kamieńsk-Kleszczów-Szczerców. Aby dotrzeć do węgla, trzeba zdjąć około 130 metrów nadkładu – skał i ziemi zalegających nad pokładem. Ziemia ta utworzyła hałdę o wysokości 400 metrów nad poziomem morza, która jest najwyższym wzniesieniem na Nizinach Środkowopolskich.
Historia kopalni – od odkrycia do dzisiaj
Kopalnia rozpoczęła działalność 17 stycznia 1975 roku, choć wydobycie pierwszych ton węgla brunatnego nastąpiło dopiero 19 listopada 1980 roku. Docelową zdolność wydobywczą – 38,5 miliona ton rocznie – bełchatowska kopalnia osiągnęła w 1988 roku.
Zgodnie z planami, pokłady węgla będą wykorzystywane do 2032 roku. Po zakończeniu eksploatacji w dwóch polach wydobywczych – Polu Bełchatów i Polu Szczerców – powstanie najgłębsze jezioro w Polsce. Lustro wody będzie miało powierzchnię około 4000 hektarów, a maksymalna głębokość wyniesie około 170 metrów, czyli o 70 metrów więcej niż głębokość jeziora Hańcza. Napełnianie zbiornika wodami głębinowymi i powierzchniowymi rozpocznie się po 2050 roku i potrwa około 20 lat.
Dla kogo to miejsce i ile czasu zarezerwować
Taras widokowy w Kleszczowie to atrakcja dla każdego, kto jest ciekaw, jak wygląda nowoczesny przemysł wydobywczy na wielką skalę. Szczególnie docenią to osoby zainteresowane techniką, miłośnicy nietypowych krajobrazów oraz rodzice szukający ciekawego miejsca na krótki przystanek w trasie – dzieci zazwyczaj są zafascynowane ogromnymi maszynami pracującymi w dole.
Nie trzeba tu spędzać wiele czasu. Samo obejrzenie panoramy, zrobienie zdjęć i przeczytanie tablic informacyjnych zajmuje około 20-30 minut. Warto jednak mieć ze sobą lornetkę lub aparat z dobrym zoomem, żeby lepiej przyjrzeć się szczegółom pracy kopalni.
Miejsce odwiedzają zarówno turyści przejeżdżający trasą Katowice-Warszawa (dojazd z trasy nr 1 zajmuje 15-20 minut), jak i osoby specjalnie przyjeżdżające, by zobaczyć jedną z największych dziur w Europie. Najwięcej odwiedzających pojawia się w porze wakacyjnej, gdy ludzie robią sobie krajoznawczą przerwę w podróży.
Warto wiedzieć, że w okolicy znajdują się jeszcze dwa inne punkty widokowe na kopalnię – w Żłobnicy (około 3,5 km na zachód od Kleszczowa) oraz na Górze Kamieńskiej (9 km na wschód). Najlepszy widok na teren samej odkrywki można uzyskać właśnie z punktu w Żłobnicy.
Jak dotrzeć i gdzie zaparkować
Taras widokowy znajduje się na końcu ulicy Szkolnej w Kleszczowie. Do miejscowości można dojechać z drogi krajowej nr 1 (trasa Katowice-Warszawa), skręcając w kierunku Kleszczowa od skrzyżowania z drogą na Kamieńsk.
Przy tarasie znajduje się niewielki, bezpłatny parking. Od parkingu do samego tarasu prowadzi 150-metrowa ścieżka. Można również skorzystać z nawigacji GPS, wpisując współrzędne: 51.229083, 19.245860 lub po prostu adres: ul. Szkolna, Kleszczów.
Dojazd z Bełchatowa zajmuje kilka minut. Dla osób podróżujących trasą Katowice-Warszawa jest to wygodny punkt na krótki postój bez znacznego wydłużania trasy.
Praktyczne informacje – ceny, godziny, dostępność
Wstęp na taras widokowy jest bezpłatny, podobnie jak parking. Miejsce jest dostępne przez cały rok, choć warto pamiętać, że w dni powszednie dostęp może być czasowo ograniczony ze względów bezpieczeństwa związanych z pracą kopalni. Najlepiej planować wizytę w weekendy lub wcześniej sprawdzić aktualną dostępność.
Na miejscu obowiązuje bezwzględny zakaz przebywania poza wyznaczonym tarasem – okolica jest niebezpieczna, a teren kopalni objęty jest ścisłymi przepisami bezpieczeństwa. Warto również pamiętać, że warunki pogodowe mogą znacząco wpłynąć na wrażenia z wizyty – w deszczowe lub mgliste dni widoczność będzie ograniczona.
Co jeszcze warto wiedzieć przed wizytą
Krajobraz wokół kopalni zmienia się wraz z postępem prac wydobywczych. Niektóre źródła z ostatnich lat wspominają, że widok z tarasu w Kleszczowie nie jest już tak spektakularny jak kiedyś – eksploatacja przesuwa się w inne rejony odkrywki. Jeśli zależy na najbardziej imponującym widoku bezpośrednio na wyrobisko i pracujące maszyny, warto rozważyć odwiedzenie również tarasu w Żłobnicy.
Warto połączyć wizytę na tarasie z odwiedzeniem ekspozycji PGE Giganty Mocy w Bełchatowie, która przybliża historię elektrowni i kopalni oraz prezentuje działanie urządzeń energetycznych. Takie połączenie daje pełniejszy obraz znaczenia tego miejsca dla polskiej energetyki.
Miejsce nie ma zaplecza gastronomicznego ani sanitarnego, warto więc zaplanować to wcześniej. Najbliższe punkty usługowe znajdują się w centrum Kleszczowa lub w Bełchatowie.